Yapımından Sonraki Değişiklikler
7. yüzyıl başında Prenses Sopatra ve Eustolia burada bir kadınlar manastırı kurmuştur; yapı, Latin İmparatorluğu döneminde ortadan kalkmıştır.
1261’de şehir Bizans yönetimine döndükten sonra aynı yerde İsaakios Doukas tek katlı bir manastır yaptırmıştır; 1281’de Maria Despina Palaiologina manastır ve kiliseyi günümüze kalan biçimiyle yeniden inşa ettirmiştir.
1453’te çevresinde yaşanan çatışmalar nedeniyle yapı “Kanlı Kilise” adıyla anılmış; kiliseye çıkan yol “Sancaktar yokuşu” adıyla bağlantılandırılmıştır.
II. Mehmed ve II. Bayezid dönemlerinde kilisenin Rum cemaatine bırakıldığına dair fermanlar ile mülkiyet statüsü teyit edilmiştir; Selim I ve Ahmed II dönemlerinde camiye çevirme girişimleri sonuçlanmamıştır.
Fener yangınlarında (1633, 1640, 1729) zarar görmüş; onarımlar ve eklerle özgün görünümü önemli ölçüde değişmiştir.
19. yüzyıl sonunda kilise yakınında küçük bir okul yapılmış; 1892’de küçük bir çan kulesi eklenmiştir.
6–7 Eylül 1955 olaylarında zarar görmüş; sonrasında onarılmıştır.
Öne Çıkan Özellikler
Kilise İstanbul Rum Patrikhanesi’ne aittir.
Yapı “Moğolların Meryemi Kilisesi” ve “Panagia Mouchliotissa” adlarıyla da anılır; ithafı “Theotokos Panagiotissa” olarak kaydedilir.
İstanbul’da Bizans döneminden kalıp Osmanlı döneminde camiye çevrilmeden kilise işlevini kesintisiz sürdüren tek örnek olarak tanımlanır.
Yapı (özgününde) merkezî kubbeli tetrakonkh plan şemasıyla “Konstantinopolis Bizans mimarisi içinde tekil/istisnai” bir örnek olarak değerlendirilir.
Kilise, yüksek duvarların arkasında bir avlu içinde yer alır; girişler çoğu zaman kapalı tutulduğu için ziyaret erişimi sınırlı olabilmektedir.
İç mekânda 11. yüzyıla tarihlenen mozaik ikon ile 13.–14. yüzyıla tarihlenen ikonlar; ayrıca doğu duvarında “Son Yargı” tasviri gibi bezeme unsurları öne çıkar.
Efsaneye göre kilisenin altındaki yer altı geçidi Ayasofya’ya uzanır.
