Yapımından Sonraki Değişiklikler
Yerleşkenin okul geçmişi, Surp Garabet Ermeni Kilisesi çevresindeki daha eski eğitim yapılarıyla ilişkilidir, 1727’de kilisenin yeniden inşası sırasında doğu tarafına bir okul yapısı inşa edildiği belirtilmektedir.
Cemaran Mektebi adıyla bilinen yapı, 9 Aralık 1838’de Üsküdar Yenimahalle’de, bugünkü Semerciyan-Cemaran okulunun bulunduğu yerde açılmıştır; kurum İstanbul’un ilk Ermeni yüksek ve leylî mektebidir.
Cemaran Mektebi 1841’de kapanmıştır; yapı bir dönem askerî hastane olarak kullanılmış, 1845’te Ermeni cemaatine iade edilmiş ve okul 1846’da yeniden açılmıştır.
Mektep 1850’de Yedikule Ermeni Hastahanesi’ne taşınmıştır; Üsküdar’daki bina 1854-1855 Kırım Harbi sırasında yeniden askerî hastane olarak kullanılmış, ardından 1859’a kadar resmî idadi mektebi işlevi görmüştür.
Yenimahalle’deki üç katlı ahşap Cemaran binası 2 Ağustos 1887 yangınında tamamen yanmıştır.
Bugünkü kâgir okul binası, aynı mahalde tüccar Levon Semerciyan’ın maddî yardımıyla 1911’de inşa edilmiştir.
Kalfayan kurumu, Rahibe Sırpuhi Nişan Kalfayan tarafından 1866’da kurulmuştur; kurum 1900’de eğitim-öğretim çalışmalarını başlatmış, 14 Haziran 1928 tarihli ruhsatla Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmî kimlik kazanmıştır.
1997’de zorunlu eğitimin 8 yıla çıkarılmasından sonra Kalfayan Okulu, 1999-2000 öğretim yılında Özel Semerciyan Cemaran Ermeni İlköğretim Okulu ile birleşmiş ve Semerciyan Cemaran’ın tarihî binasında eğitim vermeye başlamıştır; 2000-2001’de Üsküdar’daki Özel Nersesyan Yermonyan Ermeni İlköğretim Okulu ile birleşme gerçekleşmiştir.
Okul, 2012’de 4+4 sistemine geçiş sonrasında mevcut adresinde ilkokul-ortaokul düzenine uygun biçimde eğitimini sürdürmektedir.
Öne Çıkan Özellikler
Yapı, “Semerciyan Cemeran Ermeni Okulu” adıyla da bilinir; mevcut kullanımda Kalfayan Ermeni Okulları ile özdeşleşmiş tarihî bir okul binasıdır.
Yerleşke, Cemaran Mektebi geleneği ile Kalfayan kurum tarihini aynı yapıda birleştiren nadir eğitim mirası örneklerindendir; bu nedenle 19. yüzyıl Ermeni eğitim tarihi ile 20. yüzyıl başı okul mimarisini birlikte temsil eder.
Mevcut bina, bodrum üzerine iki katlı ve dikdörtgen planlıdır; ana giriş güneyde yer alır, kuzeyde bahçeye açılan ikinci bir çıkış bulunur.
Güney cephesinde 10 basamakla ulaşılan anıtsal giriş, üstünde çift sütunlu hafif çıkmalı balkon, pilastr düzeni, iyon başlıklar ve bezemeli korniş hattı yapının ayırt edici cephe karakterini oluşturur.
İç mekânda güneyden girilen orta aks üzerinde geniş bir koridor ve kuzeyde merdiven holü yer alır; odalar koridorun iki yanına yerleştirilmiş simetrik bir düzen gösterir.
Yapı, bahçesinde bulunan su kuyusuyla kendine özgü bir 20. yüzyıl Ermeni okuludur.
