Yapımından Sonraki Değişiklikler
İkonoklast (İkona kırıcılık) akımının sona ermesinin ardından İmparator I. Basileios tarafından tamir ettirilen bu kilisenin 1204-1261 arasındaki Latin işgali sırasında oldukça harap olduğu anlaşılmaktadır.
1486 yılında Bizans döneminde Hagios Andreas Kilisesi olarak kullanılan yapı, Koca Mustafa Paşa tarafından camiye dönüştürülmüştür.
17. yüzyılda Başdefterdar Ekmekçizâde Ahmed Paşa tarafından batıya yapılan eklemeler daha sonra kaldırılmıştır.
1737 yılında avlu ortasına Dârüssaâde Ağası Beşir Ağa tarafından sütun biçiminde bir çeşme eklenmiştir.
II. Mahmud döneminde, 1834 yılında büyük ölçüde tamir edilen yapı, 1950’lerde revak ve ahşap kısımları yenilenerek, kubbe ve yarım kubbeleri restore edilmiştir.
1999’da ise 17 Ağustos depreminde oluşan hasarların ardından yeniden restorasyon çalışmaları yapılmıştır.
Öne Çıkan Özellikler
Kocamustafapaşa Camii olarak da bilinir.
Bizans dönemi Hagios Andreas Kilisesi üzerine kurulu olan cami, Osmanlı döneminde Sünbüliyye Tarikatı’nın merkez dergâhı olarak kullanılmış ve halk arasında “Sünbül Efendi Camii” olarak anılmıştır.
Orta alanda dört payeye dayalı merkezi kubbe ve iki yan yarım kubbe ile örtülü cami, kuzey-güney eksenine çevrilerek saf düzenine uygun hale getirilmiştir. Minarenin sekizgen kürsüsü, İstanbul’daki en zarif ve süslemeli örneklerden biridir.
Sarkıt başlıklı altı sütuna dayanan beş kubbeli bir revak, tipik Osmanlı cami mimarisi tarzındadır.
Koca Mustafa Paşa Türbesi ve Sünbüliyye tarikatı şeyhlerinin mezarları, yapının manevi önemini arttırmaktadır. Hazîrede Hâfız Osman gibi tanınmış hattatların mezarları da bulunur.
19. yüzyılda avlu girişine yapılan Rifat Paşa ve Hacı Emine Hanım sebilleri, yapıya estetik katkı sağlamaktadır.
Bu cami, Osmanlı mimarisi ve Bizans mirasının bir arada bulunduğu, İstanbul’un tarihi ve kültürel kimliğini yansıtan önemli bir yapıdır.
